Doğum Kontrol Yöntemleri

Doğum Kontrolü Hakkında Yanlış Bilinenler

KISIRLIK YAPAR

Kesinlikle yapmadığı biliniyor. Ne kadar uzun süreli kullanırsanız kullanın, hapları bırakır bırakmaz doğurganlık durumu oluşur. Hatta evli olmayan genç kızların adetle ilgili şikayetlerinde tedavi maksadıyla kullanılmaktadır.

MUTLAKA ARA VERMEK GEREKİR

Kesinlikle gerekmez. Uzun yıllar kullananlarda hiçbir sorun oluşmamıştır.

KİLO ALDIRIR

Doğum kontrol haplarında bulunan steroit hormonlarının hafif iştah açısı etkileri olduğu biliniyor. Ancak son yıllarda kullanılan düşük dozlu haplar sayesinde bu etki azalmış ya da ortadan kalkmıştır.

KANSER YAPAR

Kesinlikle yapmaz. Tam tersi yumurtalık ve rahim kanserine karşı koruyucu etkisi vardır.

DOĞAL OLMADIĞINDAN ZARAR VERİR

Doğru ilaç kullanıldığında bazı kullanıcılarda görülen bulantı, başağrısı, göğüslerde şişme gibi yan etkilerinden başka bir durum sözkonusu değildir. Hatta kansızlığın azalması, dış gebelikten koruma, iyi huylu meme hastalığı riskinin azalması gibi olumlu etkileri de vardır.

Doğum Kontrol Yöntemleri

a) Rahim İçi Araç (Spiral)

Günümüzde plastikten yapılmış, bakır ilaveli rahim içi araçlar en ideal olan ve en çok kullanılanlardır. Bunların dışında progesteron hormonu ilaveli rahim içi araçlar da vardır. Adet kanamasının hemen sonrasında veya kadın gebe olmadığından kesin eminse herhangi bir günde doktor tarafından rahime uygulanır.

Aktif vaginal enfeksiyonu olanlara takılmamalıdır. İdeal koruyuculuk süresi bakırlı olanlarda beş yıl, hormonlu olanlarda bir yıldır. Rahim içi aracı olanların yıllık doktor muayenesi olması gerekir. Hiç doğurmamış olanlar ve çok eşliler için fazla önerilmemektedir. Rahim içi araca bağlı olarak kadınlarda;

  • Aşırı adet kanamaları
  • Ara kanamalar
  • Kasık ağrıları görülebilir.
  • Progesteron hormonu içeren rahim içi araçların, standart olanlara üstünlüğü kanama problemlerine yol açmamasıdır.

b) Kombine Doğum Kontrol Hapları

Günümüzde gelişmiş ülkelerde en sık kullanılan etkin ve güvenilir bir yöntemdir. Östrojen ve progestoron hormonu içermektedir. Uygun doğum kontrol hapı seçilmeden önce kadın genel bir jinekolojik değerlendirmeden geçmeli, PAP smear'i yapılmalı ve uygun ilaç doktor tarafından önerilmelidir. Hapa adetin ilk günü başlanır ve 21 gün süreyle ara vermeden günde bir tablet alınır, 7 günlük arayı takiben tekrar hapa başlanır. Kadın ara verdiği 7 günlük dönemde adet görür. Kadın ilacı korunmayı düşündüğü süre boyunca 21 gün ilaç, 7 gün ara şeklinde kullanır. İlaç kullanılırken en önemli olay günlük tabletleri unutmamaktır çünkü unutulduğunda koruyuculuk etkinliği azalır. İlaç bırakıldıktan kısa bir süre sonra kadın ilaç öncesi doğurganlık kapasitesine ulaşır.

Doğum Kontrol Hapı Nedir?

Doğum kontrol hapları normalde kadın vücudunda bulunan dişilik hormonlarını çok düşük miktarlarda içeren ve bu hormonlar yardımı ile gebeliği önleyen ilaçlardır.

Hap gebelikten nasıl korur?

Hapın bileşiminde bulunan dişilik hormonları kadının yumurtalıklarına etki ederek hapın kullanıldığı süre içinde yumurta oluşumunu engeller. Yumurta oluşmadığı için de gebe kalma söz konusu değildir.

Hapta hangi hormonlar vardır?

Hapın bileşiminde başlıca iki tip hormon bulunur. Bunlardan birincisi estrojen hormonu, diğeri ise progesteron hormonudur. Her iki hormon da normalde kadın vücudu tarafından düzenli olarak üretilirler.

Hapların birbirinden farkı nedir?

Doğum Kontrol Haplarının hemen hepsi aynı şekilde etki eder. Aralarındaki en önemli fark bileşimlerinde bulunan estrojen ve progesteron hormonlarının cins ve miktarıdır. Bu hormonlar, sentetik olarak elde edilmeleri nedeniyle birbirinden bazı kimyasal farklılıklar gösterebilirler. Hapın içindeki hormonların bazı avantajları doktorlar tarafından hap seçiminde belirleyici olabilir.

Hap her zaman etkili midir?

Hapı almayı unutmadığınız, kusma ve ishal geçirmediğiniz veya belli ilaçlarla birlikte alınmadığında doğum kontrol hapı pratik olarak etkindir.Hangi ilaçların hapınızın etkisini azaltacağı prospektüslerinde yazılıdır. Emin olmadığınız durumlarda doktorunuza danışınız.

Hapa nasıl başlanır?

Hapa başlamadan önce en uygun yol doğum kontrol hapı kullanmaya engel bir durum olup olmadığını öğrenmek için bir doktora danışmaktır.

Hap kullanmamayı gerektiren durumlar nelerdir?

Yüksek tansiyon· Şeker hastalığı· Kan yağlarının yüksek olması, kalp damar hastalıklarına yol açabilecek risk faktörlerinin bulunması· Ailede damar hastalığı olması, geçirilmiş damar tıkanıklığının bulunması· Ciddi karaciğer hastalığı· Kadın organları, meme kanserlerinin varlığı Bu gibi durumlarda hap kullanımına bağlı önemli yan etkilerin ortaya çıkması söz konusu olabilir. Mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir.

Hap nasıl kullanılır? Hapa iki durumda başlanabilir?

  • Hiç hap kullanmadıysanız ya da bir kaç ay ara verdiyseniz, ilk adet kanamanızı beklemeniz ve adet kanamasının ilk günü paketin ilk hapını almanız gerekir. Daha sonra hergün bir tablet alarak paketi bitirmeniz gerekir.
  • Daha önce hap kullanıyorduysanız ve başka bir hapa geçmeyi düşünüyorsanız kullandığınız hapın paketini tamamlamanız gerekir. Önce 7 günlük hapsız arayı tamamlayıp yeni pakete başlayabilirsiniz ya da yeni başlayacağınız hapın başka başlama koşulları varsa ona uymanız gerekir. (Örneğin eski hapı bitirirken gördüğünüz adetin ilk günü başlamanız gerekebilir.)

Yeni kullandığınız hapın ilk paketini bitirdikten sonra genellikle 7 günlük hapsız bir ara vermeniz gerekir. Genellikle bu hapsız arada beklenen adeti görürsünüz. 7 gün sonra adetiniz bitsin bitmesin ikinci kutuya başlamanız ve aynı biçimde devam etmeniz gerekir.

İki paket arasındaki hapsız dönemde gebe kalma tehlikesi var mıdır?

Hayır. Hapın gebelikten koruyucu etkisi bu 7 gün boyunca sürer. Ancak bu süreyi uzatmamak gerekir.

Hapı almak için günün hangi saati uygundur?

Hapı günün hangi saatinde alacağınıza siz karar verebilirsiniz. Tercihen bütün hapları aynı saatte almanız, bu yüzden de en kolaylıkla uyabileceğiniz saati seçmeniz gerekir.

Hapı almayı unuttuğunuz zaman ne yapabilirsiniz?

Unuttuğunuz hapı hemen almalı ve diğer hapları da daha önce kararlaştırdığınız saatte alarak devam etmelisiniz. Birden çok hap unuttuysanız hapın koruyucu etkisi azalabilir. Bu durumda doktorunuza danışmalısınız.

İki paket arasındaki dönemde adet görmediyseniz ne yapmalısınız?

Eğer hapın etkinliğini azaltan bir olay olmadıysa hamile değilsinizdir. Hapa 7 günlük aradan sonra devam edebilirsiniz. Kesin emin olmak için doktorunuza danışabilirsiniz.

Kusma ve İshal durumlarında ne yapılması gerekir?

Hapı aldıktan sonraki 2 saat içindeki kusmalar ve ciddi ishaller hapın emilimini önlediği için koruyucu etkinliği azaltabilir. Bu durumda son tableti başka bir kutudan tamamlayıp diğer tabletleri zamanında alarak devam etmesi gerekir. 12 saatten çok süren kusma ve ishal durumlarında doktorunuza danışmanız gerekir.

Doğum, Düşük ve Kürtajlardan sonra hapa nasıl başlanır?

Doğumdan sonra genellikle ilk adet kanamasının ilk günü başlanır. Bazı durumlarda daha da erken başlanabilir. Bu durumda hapı kullanmaya başladığınız ilk iki hafta için gebelikten koruyucu ek yöntemler kullanmak gerekir.

Gebeliğin 3. ayından önceki düşük ve kürtajlarda hemen hapa başlanabilir. Bu konularda doktorunuza danışabilirsiniz.

Gebe kalmaya karar verdiğiniz zaman ne yapmalısınız?

Kullandığınız paketi sonuna kadar tamamlayıp hap almayı bırakmanız yeterlidir. Hamile kalma yeteneğinizi hemen kazanırsınız. Hapın doğurganlık üzerine kalıcı bir etkisi yoktur.

Zaman zaman haplara ara vermek gerekir mi?

Hayır. Tıbbi nedenler olmadıkça ara vermeniz gerekmez.

Hap kilo almaya neden olabilir mi?

Hayır. Hapın başlangıçta iştah açıcı bir etkisi görülebilir. Ama kilo genelde değişmez.

Hap kanser riskini attırır mı?

Hayır. Hapın kesin olarak kansere yol açtığını kanıtlayan tıbbi bir çalışma yoktur. Tersine hapın etkisi altında yumurtalık ve rahim kanserlerine yakalanma risklerinin azaldığı gösterilmiştir.

Hap kalp hastalıklarına neden olur mu ?Hap ile kalp damar hastalıkları arasındaki ilişki değişik hormonların dozuna ve cinsine bağlıdır. Günümüzde kullanılan düşük dozlu doğum kontrol hapları ile bu risk en aza indirilmiştir. Bu tür hastalıklara eğiliminiz varsa doktorunuza danışmanız gerekir.

Hap kısırlığa neden olur mu?

Hayır, yapılan tıbbi çalışmalar hapın doğurganlık üzerine kalıcı bir etkisinin olmadığını göstermiştir.

Hap akneye neden olur mu?

Hayır.

Sigara içenler için hap tehlikeli midir?

Evet. Sigara kalp hastalıkları için bir risk faktörüdür. Kalp hastalıkları da 35 yaşından sonra daha sık görüldüğü için 35 yaşından sonra hapa devam edilecekse sigaranın bırakılması önerilir.

Hapın yan etkileri var mıdır?

Bazı kullanıcılarda, hapın alındığı ilk aylarda bulantı, sinirlilik, baş ağrısı, vücutta şişkinlik hissi ve göğüslerde hassasiyet gibi yakınmalar olabilir. Bunlar genellikle hapa devam edildiği sürece azalır ve 3 - 4 ay sonra kaybolur. Daha az estrojen hormonu içeren haplarda bu tür yakınmalar daha az görülür. Ancak hap kullanmamayı gerektiren bir durum söz konusu ise daha ciddi yan etkiler ortaya çıkabilir. ( Bakınız: hap kullanmamayı gerektiren durumlar)

Hap adet kanamasını etkiler mi?

Hap kullanan kadınlarda adetler daha ağrısız geçmektedir. Hap kullanımı sırasında görülen adet kanaması normale göre daha hafif ve daha kısa sürelidir. Bu hapın normal bir etkisidir ve gebelikten koruması ile ilişkisi yoktur.

Hap kullanırken düzensiz kanamalar olabilir mi ?Hapı ilk kullandığınız zamanlarda normal adet kanaması dışında lekelenme tarzında yada daha şiddetli düzensiz kanamalar görülebilir. Hapı normal olarak almaya devam etmek gerekir. Bu kanamalar 3 - 4 ay sonra kaybolur. Eğer devam ederse doktorunuza danışmanız gerekir.

Hap alırken hangi durumlarda doktorunuza danışmanız gerekir ?

  • Ciddi migren krizlerinin olması
  • Görme bozukluklarının olması
  • Sarılık belirtisi
  • Normalden daha uzun süren kanama olması
  • Kol ve bacaklarda sebepsiz ağrıların ortaya çıkması
  • Sürekli kusma ve ishal olması
  • Memelerde sertlik ele gelmesi
  • Cinsel organlarda yara olması
  • Birden fazla tableti unuttuysanız
  • Bir süre ara verdikten sonra hapa tekrar başlıyorsanız
  • Hapın etkinliğini azaltabilecek başka ilaçlar kullanıyorsanız

Kaynak: Organon Doğum Kontrol Hapı Kitapçığı

c) Hormon Enjeksiyonları

Aylık ve üç aylık enjeksiyon olarak uygulanır. Aylık iğneler 28 günde bir uygulanır ve östrojen ve progesteron hormonu içerir. İlaç kullanımının ilk aylarında düzensiz kanamalarla karşılaşılabir. Etkileri kombine doğum kontrol haplarına benzer, günlük hap alımını unutabilecek olanlara önerilir. Üç aylık iğneler sırf progesteron hormonu içerir. Kullanımları esnasında adet düzensizlikleri ve tamamen adetten kesilme gibi şikayetler görülebilir. Bu ilaç daha çok emziren anneler için uygun bir seçenektir. Her iki ilaç da bırakıldıktan kısa bir süre sonra kadın normal doğurganlık kapasitesine ulaşır.

d) Norplantlar (Hormon İmplantları)

Lokal anasteziyle kolun iç yüzüne yerleştirilen ve prgesteron hormonu salan kapsüllerdir. Ara kanamaları ve adetten tamamen kesilme görülebilir. Etkinlik süreleri beş yıldır. Çıkartılmaları için de cerrahi müdahale gereklidir.

e) Cerrahi Sterilizasyon (Ameliyatla Kısırlaştırma)

Cerrahi kısırlaştırma hem erkek, hem de kadın için uygulanan ancak geri dönüşümsüz olarak kabul edilmesi gereken bir yöntemdir. Ancak çocuk sayısını tamamlamış olan ve ileriki hayatında kesinlikle çocuk düşünmeyen kişiler için uygun olan bir yöntemdir.

Kadınlar için uygulanan yöntem tubal sterilizasyon (tüplerin bağlanması)

Erkekler için ise vasektomi (üreme kanalının bağlanması)dır.

f)Prezervatif

Erkekler için, günümüzde mevcut tek geri dönüşümü mümkün olan yöntemdir. Doğum kontroluna ilave olarak cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruyucu etkisi de vardır. Her ilişki sonrasında prezervatifin yırtık yönünden kontrol edilmesi önemlidir.