Anal Fissür

MAKATTA ÇATLAK HASTALIĞI (ANAL FİSSÜR)

Kalın bağırsağın son kısmına rektum, bunun son 3-4 cm’lik kısmına da anal

kanal denir.

Anal kalın 2/3 üst kısmını halka tarzında saran, istem dışı çalışan ve anüsün

(makatın) kapalı durmasını sağlayan kaslara iç sfinkter adı verilir. Anal kanalın

1/3 alt kısmında ise istemli olarak çalışan dış sfinkter kası mevcuttur.

Anal fissür, anal kanaldan makat kenarına kadar uzanan, ağrı, kanama, bazen

de kaşıntıya yol açan bir yırttıktır (çatlak). Çoğunlukla arka orta çizgide

uzunlamasına yerleşimlidir. (yüzde 90)

Anal fissür

Fissür genellikle bir kabızlık dönemini, bazen de bir ishal atağını takiben

oluşur. Hacimli, kuru, sert bir dışkının anal kanaldan (makattan) geçerken yol

açtığı travmadan dolayı meydana gelir.

Bunun yanında rektuma dışarıdan sokulan yabancı cisimler ( lavman cihazı,

endoskop vb.), daha önceden geçirilmiş makat bölgesi ameliyatları (örneğin

hemoroidektomi) da anal fissür oluşumunda rol oynayan diğer etkenlerdir.

Nadiren Crohn hastalığı, tüberküloz, lösemi, anal kanserler ve cinsel temasla

geçen bazı hastalıklar da fissüre yol açabilirler .

Travma dışı fissürler genellikle orta hat dışında, yüzeyel ve birden

fazla sayıdadırlar. Altta yatan hastalığın tedavisi genellikle fissürün

iyileşmesi ile sonuçlanır.

Anal fissürlerin çoğu yüzeyeldir ve genellikle birkaç günde kendiliğinden

iyileşir (akut anal fissür). Kabızlık veya ishalin uzun süre devam etmesi ya da

tekrarlaması durumunda buradaki yırtık sürekli tahriş olur, iyileşme

gecikir. İyileşmeyen yırtıklar giderek derinleşir ve tabanında iç sfinkter kasları

görünmeye başlar ( kronik anal fissür).

Tahriş ve ağrıdan dolayı iç sfinkter kasının uzun süre kasılı kalması yırtığın

iyileşmesini engeller. Kronik (süreğen) hale gelen fissürlerde fissürün dış uç

kısmındaki deride bir deri uzantısı ortaya çıkar (nöbetçi meme).

Anal fissürün belirtileri

- dışkılama sırasında meydana gelen yanma ve yırtılma

tarzında şiddetli bir ağrı

Ağrı dışkılama sonrası dakikalar ya da saatlerce sürebilir. Ağrı, anal kanal

çevresinde dışkılama alışkanlığını kontrol eden kas olan sfinkter kasının

spazmına (kasılmasına) bağlıdır. Bazen hastalar ağrı nedeniyle dışkılamadan

kaçınabilirler, bu da dışkının sertleşmesine ve dışkılama sırasında ağrının daha da

artmasına neden olur.

- dışkılama sonrasında tuvalet kağıdına bulaşan az miktardaki parlak,

kırmızı renkli bir kanama

- fissürün salgısı anal bölgede ıslanmaya ve kaşıntıya da yol açabilir.

Anal fissürün tanısı

Yakınmaları fissürü düşündüren hastalarda, muayene ile çoğu kez fissürün

kendisi ve nöbetçi meme denilen deri uzantısı görülebilir.

Anal fissürü tedavisi

Makat bölgesi yakınmaları olan hastaların mutlaka bir genel cerrah

tarafından değerlendirilmeleri gerekir.

Başkalarının kullandığı ilaçlar veya doktor kontrolünde olmadan eczanelerden

gelişigüzel temin edilen ilaçlar zaman kaybına neden olabilir.

En önemlisi de benzer yakınmalarla kendini gösteren, altta yatan

başka bir hastalığın var olup olmadığının farkına varılmasıdır.

Yeni oluşmuş olan fissürlerin pek çoğu tedavisiz ya da konservatif

( cerrahi olmayan) yöntemlerle iyileşirler. İç sfinkter basıncını azaltan her

işlem fissürün iyileşmesini kolaylaştırır. Bu konservatif yöntemler;

- Kabızlık veya ishalin düzeltilmesi

(yeterli miktarda posa içeren yiyecekler, bol su ve düzeli tuvalet

alışkanlığı)

- Kısa süreli uygulanan topikal ( fissür üzerine uygulanan) analjezik-

kortizonlu kremler

- Sıcak oturma banyoları

hastaların çoğunda yeterli olur.

15-30 gün içerisinde iyileşmeyen fissürlerin kronikleştiği kabul edilir.

Tedaviye cevap vermeyen, ağrı ve/ veya kanamaya devam eden

fissürler cerrahi yolla tedavi edilmelidir.

Cerrahi tedavide anal kanalı kontrol eden iç sfinkter kasının bir kısmı kesilir,

böylece ağrı ve sfinkter spazmı ortadan kalkınca fissür kendiliğinden iyileşir

(yüzde 95). Nüks olasılığı %1-2'dir. Tam iyileşme birkaç hafta içinde olur.

Ancak ağrı sıklıkla birkaç gün içinde ortadan kalkar.

Hangi hastanın hangi tedaviden yarar göreceğine doktor karar

vermelidir.